La lingua siciliana (o lu sicilianu) è na lingua rumanza (neolatina) parrata ntâ Sicilia, Italia. Sparti lu sicilianu di Sicilia, li parlati miridiunali comu lu calabbrisi centru-miridiunali, lu salentinu (parratu particularmenti nta tutta la pruvincia di Lecci, quasi tutta chidda di Brìndisi menu Fasanu e Cisterninu), lu tarantinu (parratu particularmenti ntâ parti cchiù miridiunali di la pruvincia di Tàrantu), e lu cilentinu (parratu ntô Cilentu, Campania) sunnu macari di tipu sicilianu (appartèninu ô gruppu sicilianu). Sti parlati d’Italia miridiunali fannu parti dâ lingua siciliana.

Ethnologue (viditi sutta) discrivi lu sicilianu comu na lingua abbastanti distinta di l’italianu tantu di putìrilu cunziddirari na lingua siparata.

Veni parrata di circa 10 miliuna di pirsuni (zoè di na pupulazzioni nettamenti supiriuri a nummirusi lingui europei, comu lu finlannisi 6 000 000, o lu danisi 5 326 000) ntô munnu, sparsi pi mità ‘n Sicilia, e l’àutra mità ‘n Calabbria, nnô Salentu e nnâ pruvincia di Salernu e dî cumunità di l’emigrazzioni siciliani dû munnu, ca trasmèttinu lu sicilianu a l’àstiru di patri a figghiu. La maiuranza di st’ùrtimi casi s’attròvanu ntê paisi chi hannu attiratu assai emigrati siciliani duranti lu cursu dû sèculu passatu, particularmenti, l’USA, lu Canada, l’Australia e l’Argintina. Nta l’ùrtima vintina d’anni, assai siciliani hannu migratu puru nnî banni ndustriali di la parti nord di l’Italia, e videmma ntô restu di l’Unioni Europea, spiciarmenti ntâ Girmania.
Lu sicilianu nun è ricanusciutu comu lingua ufficiali ‘n Italia. Nun cc’è nuddu stitutu ufficiali, ‘n Sicilia o fora, chi règula la lingua nta nudda manera.
Lu Parramentu riggiunali ndipinnenti dâ Sicilia fici na liggi pû nzignamentu dû sicilianu pi tutti li scoli, ma l’avanzati ntô sistema aducativu hannu statu assai adaciati chi menzi fracchechi.

Rifirenza di Ethnologue circa la lingua siciliana

Li noma dâ lingua siciliana chi sunnu pussìbbuli cumprènninu: Càlabbru-Sicilianu, Sicilianu, Sìculu. Lu tèrmini “Càlabbru-Sicilianu” fa rifirimentu ô fattu ca na forma dû sicilianu veni parrata ntâ strimitati miridiunali dâ Calabbria. La palora “sìculu” discrivi unu di cchiù granni gruppi pristòrici chi campàvanu ntâ Sicilia prima dâ vinuta dî Greci antichi duranti lu sèculu VIII a.C. (viditi sutta). Veni usata puru comu aggittivu pi discrìviri, spissu ‘n parti, l’urìggini di na pirsuna, p’asempiu: sìculu-miricanu o sìculu-talianu.

Comu ogni lingua, lu sicilianu havi li soi dialetti. Ethnologue listìa sti gruppi principali:

* Sicilianu uccidintali (Palermu, Trapani, Girgenti cintrali-uccidintali)
* Metafunètica cintrali
* Metafunètica sud-est
* Nonmetafunètica livanti (chi cunteni la pruvincia di Catania, la secùnna citati cchiù granni dâ Sicilia)
* Missinisi (la pruvincia di Missina)
* Ìsuli Eolî
* Pantiscu (l’ìsula di Pantiddaria)
* Càlabbru miridiunali
* Salentinu (pruvincia di Lecci e parti di li pruvincî di Brìndisi e di Tàrantu)

Lu sicilianu veni discrivutu comu èssiri forti, nustanti ca la maiuranza dî siciliani pàrranu puru lu talianu, essennu la lingua ufficiali. Fa rifirimentu â nfruenza dû francisi (stinnutu cchiù sutta) e ammintua ca la lingua forsi avissi a èssiri classificata comu “Rumanza miridiunali” mmeci di “Itàlica-uccidintali”.

'n blu unni si parra sicilianu

Sotto la voce: Sicilia